آنتیک فروشی، آنتیقه فروشی یا عتیقه فروشی و عتیقه فروشان در ایرانِ صد و ده سال پیش

آنتیک فروشی، آنتیقه فروشی و یا عتیقه فروشی، شغلی است با سابقه بسیار کهن. از قدیم‎الایام در دربار سلاطین و حکمرانان و در خانواده‎های و خاندان‎های بزرگ، توجه به اشیاء هنری با قدمت زیاد، رواج بسیاری داشت و همین موضوع، سبب شکل‎گیری کسب و کاری شد که ما از آن با عنوان عتیقه‎فروشی یاد کرده و در زمان‎ها و سرزمین‎های مختلف، عناوین دیگری داشته است. در ایران با گسترش سفر خارجیان به کشور به ویژه از اواسط دوره قاجار به بعد، وضعیت فروشی آثار و اشیاء باستانی و هنری ایرانی وارد مرحله جدیدی شد. با توجه به اینکه از نظر خارجیان، ایران مهد یکی از کهن‎ترین تمدن‎های جهان بود، در نتیجه ت آنان به آثار باستانی ایران و خرید و تصاحب آن گونه آثار توجه بسیار داشتند. در نتیجه شغل خرید و فروش آثار باستانی ایرانی یا همان آنتیک‎ها در منظر اروپائیان، به سرعت رواج  یافت.

حسن و قبح فعالیت این شغل، بارها و بارها در طول یک صد سال اخیر مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. اما مهم این است که در نتیجه رونق شغل عتیقه‎فروشی، بخش مهمی از آثار تمدنی ایران کشف و با انتقال آن آثار به مجموعه‎داران و کلیکسیونرها در داخل و خرج از کشور، به حفظ آنها کمک شایانی شد.

از سوی دیگر در فرآیند شکل‎گیری ادارات مختلف دولتی و تحکیم نظارت دولت بر فعالیت‎های اجتماعی و اقتصادی، اداره‎ای با عنوان اداره عتیقات در افزون بر یکصد سال پیش تشکیل شد که نظارت بر کار عتیقه‎فروشان، یکی از اهداف تاسیس آن اداره محسوب می‎شد. طبعا واکنش عتقیه‎فروشان نسبت به شروع به کار اداره عتیقات نمی‎توانست واکنش مثبتی باشد. به همین دلیل آنان با ارسال نامه‎ای به عالی‎ترین مقامات وقت دولتی، نسبت به فعالیت آن اداره اعتراض کرده و حتی تهدید به اعتصاب و کنار گذاشتن شغل‎شان نیز کردند. متن نامه مذکور به شرح زیر است:

عریضه آنتیقه فروشها

تجار آنتیقه فروش تهران عریضة ذیل را به حضور والاحضرت نایب‎السلطنه تقدیم داشته‎اند:

از چند سال قبل که بعض ظروف قدیمه از بعضی قطعات ایران با مشقت‎های بسیار استخراج می‎شد، روز به روز بازارش رواج و قیمتش دائما در ترقی و به منزله بهترین اجناس قیمتی عالم محسوب بوده و عمل مدد معاش برای عمله‎جات فقیر و مردمان بی‎شغل بود. اگر چه غالبا کسانی که اقدام به این شغل کرده اند، به ندرت عاری از ضرر بوده‎اند و کسانی که منفعت برده‎اند، اگر ضرر دیگران منظور شود، معلوم خواهد شد که هر چه ترقی که در فرنگ به هر قیمت فروش می‎رفت، از برای اهالی ایران گران‎تر از آن قیمت تمام می‎شد. زیرا که چندین مکان را لابدا حفر می‎نمودند؛ چندین نفر متحمل ضرر می‎شدند، تا آنکه اتفاقا از مکانی ظروفی قابل، استخراج شود و از خرابی جمعی دیگر، یکی آباد گردد و این مسئله در فرنگ محقق بود و مفتشین خریدارها هم مکرر آمدند و مخصوصا چندین نفوس از فرنگ برای تحقیق مطالب به ایران آمده و محقق شد که این اجناس اولا نادر و کمیاب و ثانیا به مخارج زیاد به دست می‎آید و ما چندین نفر تجار مبالغی گزاف از خارج و داخل فراهم نموده و آلوده به این کار شدیم و همیشه جلوگیری از تنزل و تزلزل این جنس می‎نمودیم. هر پارچه جنسی را که در فرنگ فروش نمی‎رفت، ماندنش را رواج نمی‎دادیم و همیشه این جنس را منحصر به فرد و کمیاب قلمداد کردیم.

تا اینکه بدبختانه بنا به معمول این زمان، اداره‎ای به اسم ادارة عتیقات تاسیس گردید و به خیال خود، قانون مجری داشته. در این مدت آنچه خواستیم که به آن اداره بفهمانیم که تاسیس اداره اسباب ضرر و خسارت خواهد بود، ابدا اعتنا نکرده و نپذیرفته. تا آنکه در فرنگ معلوم شد که اداره‎ای از برای عتیقات در ایران دایر شده به خیال آنکه این رشته سر دراز دارد و کرور کرورها جنس در ایران است که ادارة مخصوصی در وزارت جلیلة فواید عامه تاسیس شده.

تقریبا دو ماه است آنچه جنس به فرنگ می رود و عقب می‎فرستند و کلیةخریداران ایران پریشان و مقروض. از جائی که دیده شد هر اوقات که ایرانی خواست خدمتی به خاک خودش بکند، طوری اسباب فراهم گردید که با خاک یکسان شد.

از این عده قلیل آنتکچی استدعای عاجزانه دارند اول تحقیق فرمایند که اداره عتیقات در ظرف یک سال چه دخل و فایده‎ای برای دولت تحصیل کرده؟ هر آتیه اداره ضرر داشته باشد از برای این شغل چرا باید بدون تصویب مجلس مقدس شورای ملی شیدالله ارکانه و صحة وزرای اعظم، به خیال خود عمل نمایند. خوب است والاحضرت مستطاب اجل آقای نایب‎السلطنه و حضرت مستطاب اشرف آقای رئیس‎الوزراء مقرر فرمایند در کمیسیون فواید عامه تشکیل مجلسی بشود، رسیدگی شود و آنچه صلاح است بکنند. والا ناچاریم [به]اداره‎ای [که] به خیال خود مطالبة حقوق دولت را می‎کنند، آنچه جنس موجود داریم از روی دفتر تجارتی به اداره واگذار نمائیم به نصف قیمت و ملتزم می‎شویم که دخالت در این شغل نکنیم.

امیدوار به صدور جواب، حکم مطاع را داریم.»

مسعود کوهستانی نژاد

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “آنتیک فروشی، آنتیقه فروشی یا عتیقه فروشی و عتیقه فروشان در ایرانِ صد و ده سال پیش”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *


Fatal error: Uncaught exception 'wfWAFStorageFileException' with message 'Unable to verify temporary file contents for atomic writing.' in /home5/tarikhya/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php:52 Stack trace: #0 /home5/tarikhya/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php(659): wfWAFStorageFile::atomicFilePutContents('/home5/tarikhya...', '<?php exit('Acc...') #1 [internal function]: wfWAFStorageFile->saveConfig('livewaf') #2 {main} thrown in /home5/tarikhya/public_html/wp-content/plugins/wordfence/vendor/wordfence/wf-waf/src/lib/storage/file.php on line 52