ایرانیان بحرین در هفتاد سال پیش

ایرانیان بحرین در هفتاد سال پیش

در بحبوحه رشد جنبش ضد استعماری خلع ‎ید از شرکت نفت ایران و انگلیس که پس از فروکش شدن شعله‎های جنگ جهانی دوم  و از اواخر سال ۱۳۲۶ و سال ۱۳۲۷ در ایران آغاز شده بود، نمی‎گذشت که موضوع بحرین و وضعیت آن، بار دیگر در مرکز توجهات سیاسی ایران قرار گرفت. به ویژه پس از سخنرانی‎های پر سروصدای عباس اسکندری در رابطه با بحرین و وضعیت آن سرزمین ، توجه بسیاری از فعالین جریان‎ها، گروه ها و جمعیت‎های سیاسی به این موضوع جلب شد.

در چنین اوضاع و احوالی خبرنگار یکی از روزنامه‎های مهم تهران تصمیم گرفت به بحرین عزیمت کرده و گزارشی از وضعیت ان سرزمین تهیه کند. حاصل فعالیت او سفرنامه‎ای با عنوان «سفرنامه بحرین» شد که برای نخستین بار به ضمیمه کتاب «نخستین اعاده حاکمیت ایران بر جزایر سه‎گانه» نوشته راقم این سطور، ارائه شد. خبرنگار سفرنامه نویس پس از رسیدن به منامه، از ایرانیان مقیم آنجا بدین ترتیب یاد کرد: « ایرانی‎های مقیم بحرین اکثراً با لباس‎های شیک و تمیز و با پیراهن بلند سفید و چفیه و عکال و کفش‎های انگلیسی و با چهره گندم‎گون خود جلب نظر می‎کنند.»

آن گروه از ایرانیان عمدتاً به فعالیت در امور تجارتی، بازرگانی و خرید و فروش اجناس اشتغال داشتند. خبرنگار مذکور در گزارش خود از وضعیت خیابان اصلی شهر منامه نوشت: « در طول این خیابان مغازه‎های شیک و عالی جلب نظر می‎کند. در سرتاسر این خیابان دکان‎ها و مغازه‎های بزرگ و کوچک خرازی، پارچه‎فروشی، اغذیه‎فروشی و سبزی‎فروشی وجود دارد و در آنها بهترین اجناس خارجی به جز مشروب و تریاک وجود دارد. صاحبان این مغازه ها اکثراً از مهاجرین بنادر ایران و هند و بعضی هم عرب می‎باشند.»

در همین رابطه او از وجود چهارشنبه بازاری در منامه خبر داده می‎نویسد: « در بحرین هنوز این رسم قدیم و دیرینه ایرانیان که در اکثر شهرهای شمالی و جنوبی تاکنون متداول است، فراموش نشده و روزهای چهارشنبه از ساعت شش صبح تا پاسی از شب، روبروی شهرداری میدانی است به مساحت یک کیلومتر مربع که در این روز کلیه اجناس و کالاهای مختلف در این میدان جمع شده و به وسیله دست فروشان به فروش می‎رسد.»

نویسنده سفرنامه بحرین در هنگام حضور در آنجا، به مدرسه ایرانیان در منامه، نیز مراجعه کرده و در خلال گزارشی از آنجا، می نویسد: « در بحرین در سال ۱۳۳۱ قمری/ ۱۲۹۲ یک باب مدرسه به نام «مدرسه اتحادیه ایران» توسط ایرانیان بحرینی تاسیس شده و اولین مدیر این مدرسه «میرزا علی دشتی» (علی دشتی معروف) بود. بنای این مدرسه ابتدا در تکیه ایرانیان بوده و کم کم عمارتی در خارج از تکیه اجاره و بنای مدرسه را به انجا منتقل کردند. در این مدرسه غیراز فارسی، زبان عربی و انگلیسی نیز تدریس می شود. معلمین این مدرسه ماهی شصت تومان حقوق می گیرند و اغلب انها با فلاکت و بدبختی دست به گریبان هستند و مدرسه در شرف انحلال است.»

و بالاخره آخرین نکته قابل توجه در مورد وضعیت ایرانیان ساکن در بحرین در هفتاد سال پیش، وجود مشکلات جدی در رفت و آمد آنان به ایران بود؛ مشکلاتی که عمدتاً توسط مستشاران انگلیسی حاکم بحرین به وجود آمده بود. به نحوی که خبرنگار مذکور برای رفتن به بحرین، مجبور شد نخست به کویت برود و از آنجا به عنوان یک کویتی به بحرین عزیمت نماید. علیرغم چنین وضعیتی آن خبرنگار توانست گزارش دست اولی از وضعیت بحرین در سال ۱۳۲۷/ ۱۹۴۸ و ۱۹۴۹ و همچنین وضعیت ایرانیان ساکن در آن کشور تهیه کند که اطلاعات موجود در آن کمک بزرگی به شناخت هر چه بیشتر وضعیت بحرین و روابط ایران با آن سرزمین در هفتاد سال پیش نماید.

مسعود کوهستانی نژاد

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “ایرانیان بحرین در هفتاد سال پیش”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *