تعداد مدارس پسرانه و مکتب‎خانه‎های تهران در سال 1290

اگر مدرسه دارالفنون تهران را نخستین مدرسه به سبک جدید در ایران بدانیم، طی چند دهه بعد تعداد این گونه مدارس به سرعت افزایش یافت. به ویژه پس از اصلاحات عصر امین‎الدوله (صدراعظم دوره مظفرالدین شاه) نهضت مدرسه سازی در ایران وارد مرحله جدیدی شده و ساخت مدرسه یکی از آرمان‎های مشروطه‎طلبان در انقلاب فرهنگی مشروطیت شد. این وضعیت کار را به جائی رساند که در سال ۱۲۹۰/ ۱۳۲۹ قمری/ ۱۹۱۱ مجموعا ۶۷ مدرسه پسرانه در تهران مشغول فعالیت بودند و اگر تعداد مکتب‎خانه‎های سنتی فعال تهران آن زمان را نیز به تعداد فوق اضافه کنیم، مجموع مدارس پسرانه  و مکتب‎خانه‎های آن بالغ بر ۲۷۰ باب می‎شد. در مدارس و مکتب‎خانه‎های مذکور افزون بر ده هزار نفر دانش آموز و محصل مشغول تحصیل بودند. جمعیت تهران در آن زمان در خوشبینانه‎ترین حالت حدود دویست هزار نفر بود. بر این اساس از هر بیست نفر از اهالی تهران، یک نفر مشغول تحصیل بودند. و به ازاء حدود هرچهارصد نفر یک مدرسه و یا مکتب‎خانه در آن شهر وجود داشت. گزارش رسمی ذیل که در همان زمان تهیه شد، جزئیات تعداد مدارس و مکتب‎خانه ها و دانش آموزان پسر را بیان می‎کند.

                                                                    مسعود کوهستانی نژاد

                                            مدارس تهران

«صورت احصائیه مدارس ذکور (پسرانه) تهران در سال ۱۳۲۹ قمری/ ۱۲۹۰ که ادارة کل تعلیمات عمومی در ابتدای تابستان بدست آورده است:

مدرسه علمیه عده شاگردان ۲۸۰ نفر/ مدرسه ادب ۹۳ نفر/ مدرسه ثروت ۲۱۶ نفر/ مدرسه شرف مظفری ۱۶۲ نفر/ مدرسه قاجاریه ۵۸ نفر/ مدرسه حشمتیه ۷۰ نفر/ مدرسه اتحادیه وطن ۹۳ نفر/ مدرسه کمالیه ۲۶۰ نفر/ مدرسه تدین ۱۸۳ نفر/ مدرسه صفائیه ۴۳ نفر/ مدرسه ایمان ۵۳ نفر/ مدرسه قدسیه وطن ۱۲۰ نفر/ دبستان ترقی ۸۲ نفر/ مدرسه انتصاریه ۱۴۰ نفر/ مدرسه اتحادیه ۱۱۰ نفر/ مدرسه ارفعیه ۱۲۵ نفر/ مدرسه جهانگیر ۷۵ نفر/ مدرسه فرهنگ ۱۲۰ نفر/ مدرسه علمیه تجدد یا اسعدیه ۱۲۵ نفر/ مدرسه قائمیه ۱۱۹ نفر/ مدرسه قدس ۱۰۰ نفر/ مدرسه معرفت ۱۳۶ نفر/ دبستان امامیه ۴۰ نفر/ مدرسه ذکائیه ۱۱۰ نفر/ دبستان اتفاق ۵۲ نفر/ مدرسه توفیق ۶۴ نفر/ دبستان دانش ۴۴ نفر/ مدرسه تربیت ۱۱۰ نفر/ مدرسه محمدیه ۸۰ نفر/ مدرسه اسلامیه ۹۰ نفر/ مدرسه اشراف ۱۱۵ نفر/ دبستان هدایت ۴۵ نفر/ مدرسه اسلام ۱۲۵ نفر/ مدرسه سلطانی ۱۲۵ نفر/ مدرسه کوکب اقبال ۷۱ نفر/ مدرسه اتحادیه حسینیه ۱۰۰ نفر/ مدرسه سیاسی ۱۰۰ نفر/ مدرسه خیریه ۶۰ نفر/ مدرسه روسی ۱۲۱ نفر/ مدرسه مسعودیه ۱۰۶ نفر/ مدرسه پارسیان ۹۴ نفر/ مدرسه اقدسیه ۲۵۰ نفر/ مدرسه افتتاحیه ۱۴۶ نفر/ مدرسه تربیت ۳۰۵ نفر/ دبستان همت ۱۰۰ نفر/ دبستان شرکت گلستان ۳۳ نفر/ مدرسه اتحادیه ۱۳۳ نفر/ دبستان ناصری ۱۰۰ نفر/ مدرسه امانت ۱۱۳ نفر/ دبستان سعادت ۲۴ نفر/ مدرسه همایون ۷۸ نفر/ مدرسه سادات ۳۱ نفر/ مدرسه اتحادیه حسینیه ۱۳۵ نفر/ دبستان شریعت ۴۲ نفر/ مدرسه ناصریه ۳۸ نفر/ مدرسه فضیلت ۱۲۱ نفر/ مدرسه اعلمیه ۴۵ نفر/ مدرسه شرف احمدی ۳۰ نفر/ مدرسه خرد ۱۰۶ نفر/ مدرسه شرکت ارامنه ۲۳۳ نفر/ شعبه مدرسه ارامنه ۳۵ نفر/ مدرسه دارالفنون ۲۲۳ نفر/ مدرسه رشدیه ۱۰۰ نفر/

                                                                  جمع مدارس ذکور ۶۷ باب

                                                                   جمع شاگردان ۸۰۳۹ نفر

مکتب‎خانه‎هائی که مخلوط از ذکور و اناث (دخترانه و پسرانه) هستند عدد آنها از دویست متجاوز است و عدة شاگرد آنها به دو هزار نفر می‎رسد.»

برای مطالعه بیشتر ر.ک: مقاله انسداد تاریخی آموزش و پرورش در ایران

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “تعداد مدارس پسرانه و مکتب‎خانه‎های تهران در سال ۱۲۹۰”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *