حکم دولت در رسمیت بخشیدن به رواج پول روسی در آذربایجان عهد ناصرالدین شاه

تاکنون در مورد نفوذ دولت روسیه در ایران عهد قاجاریه مقالات و کتاب‎های زیادی منتشر شده است. اغلب قریب به اتفاق آن متون، ازمنظر سیاسی به موضوع پرداخته شده و کمتر به بحث نفوذ اقتصادی دولت روسیه در ایران و اثرات آن در عهد قاجار مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. در این رابطه، مصوبه و حکم رسمی دولت ایران در سال ۱۲۹۶ قمری/ ۱۲۵۸/ ۱۸۷۹ آشکارکننده نقش دولت ایران در زمینه فراهم آوردن چنین نفوذی است. ماجرا از جائی آغاز می‎شود که به دلیل تجارت و مراودات زیاد تجار آذربایجانی با روسیه و به ویژه قفقاز از یک سو و ضعف شدید پول‎های رایج در ایران در آن زمان، تجار بومی به استفاده از پول روسی (امپریال و منات) در معاملات بین خود و مردم روی آوردند. این موضوع هرج و مرج شدیدی را در بازارهای آذربایجان و به ویژه تبریز به وجود آورد. گسترش هرج و مرج و ناتوانی حاکم محلی و مظفرالدین‎میرزای ولیعهد در کنترل اوضاع، بالاخره پای دولت مرکزی تهران را به میان کشیده و بر اساس حکم صادره از سوی خزانه‎داری کشور و مالا ناصرالدین‎شاه، سبب رواج پول (ارز) روسی در آذربایجان و تبریز که در آن هنگام شهر ولیعهدنشین ایران محسوب می‎شد، گردید. با توجه به اهمیت آذربایجان در کل اقتصاد ایران در آن زمان، صدور چنین حکمی در مورد رسمیت دادن به رواج ارزهای روسی در آن خطه، ضربه مهلکی به اقتدار و نفوذ پول و اقتصادی ایران در منطقه شمال ایران وارد آورد. متن حکم دولت به شرح زیر است:

                                                                       مسعود کوهستانی نژاد

                                                                                          [حکم خزانهداری ایران]

« چون به عرض مرحمت ظهور همایون روحنا فداه رسید که در آذربایجان به واسطه اختلاف رواج امپریال و خمس منات، امر معاملات دیوانی و تجارتی و غیره اختلال به هم رسانیده و راه داد و ستد عامه اهالی آن مملکت و دیوانیان عظام و اهل کسبه و اصناف مسدود شده است، موافق امر قدر قدر همایون روحنا فداه در دارالخلافه‎الناصری به استحضار اولیای دولت قاهره، کارگزاران خزانه عامره عیار امپریال و خمس منات روسی را که عبارت از هفتصد دینار باشد، رسیدگی نموده، قرار دادند من بعد امپریال عددی دو تومان و دو هزار دینار و هفتصد دیناری، پانزده عدد یک تومان  یعنی ده سکه صاحبقران دارالخلافه و رایج خزانه عامره رواج باشد و اهالی آذربایجان از همین قرار دادوستد نمایند و خزانه عامره هم امپریال و خمس منات را همان طور رایج بدانند و می باید حسب الامر الاقدس‎الاعلی، کارگذاران دولت علیه نواب اشرف والا شاهنشاه‎زاده معظم ولیعهد دولت علیه زیدا شوکته غدغن نمایند که بعد از این تاریخ به نحوی که اولیای دولت قاهره قرار داده‎اند، امپریال و خمس منات در آذربایجان رواج و این قانون معمول باشد و خلاف آن را خلاف دانند.              فی شهر جمادی‎الاول سنه ۱۲۹۶ [قمری]»

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “حکم دولت در رسمیت بخشیدن به رواج پول روسی در آذربایجان عهد ناصرالدین شاه”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *