فصلنامه نقد کتاب تاریخ

آخرین شماره ( شماره ۹ و ۱۰ سال سوم)  فصلنامه نقد کتاب تاریخ به صاحب امتیازی موسسه خانه کتاب وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سردبیری حبیب الله اسماعیلی منتشر شده است. در این فصلنامه که با هدف معرفی و نقد کتاب‎های تاریخی و بررسی مسائل و مشکلات نشر کشور در این حوزه، فعالیت می‎کند، نظرات منتقدین کتاب‎های منتشر شده از طریق ارائه مقاله و یا شرکت در میزگردهای تخصصی بیان می‎شود.

مقاله‎های این شماره از فصلنامه، در ذیل چند بخش گوناگون: نقد شفاهی، نقد آثار تالیفی، نقد آثار ترجمه، نقد آثار مورخان، نقد آثار لاتین، گوناگون، منبع شناسی و کتابشناسی ارائه شده است. گفتگو با دکتر روزبه زرین‎کوب، دکتر اصغر محمود‎آبادی و عباس مخبر پیرامون موضوع جهانگشایی ایرانی، مقاله‎های گفتمان انقلابی چپ ( نوشته جعفر‎مراد‎حاصلی) ، نفت و ایران (‎نوشته عباس‎رضائی) ، سیره‎های ابن بکیر(‎نوشته سید علی حسینی قمصری)، فهم در تاریخ ( نوشته محمد جلال ماخانی) ، دمکراسی بدون دمکرات‎ها ( نوشته رامین البرزی) ، یهود در قرون وسطی (‎نوشته سید محمد هادی گرامی) ، راهی به خوارزم ( نوشته جعفر مرشدلو) ، منبع‎شناسی پژوهشی تاریخ آل کیا در گیلان ( نوشته فاطمه معتمد لنگرودی و مائده بایرام) ، از جمله آثار ارائه شده در این شماره فصلنامه نقد کتاب تاریخ است.

حبیب‎الله اسماعیلی سردبیر فصلنامه نقد کتاب تاریخ در فرازی از سرمقاله، در توضیح خط مشی موضوعی شماره‎های بعدی فصلنامه، می‎نویسد: « فرقی نمی‎کند چه باشد، روزنامه یا هفته‎نامه عمومی و یا نشریات علمی و تخصصی. نشریه‎ای که مسئله محور نباشد راه به جائی نمی‎برد. می‎شود جنگ مطالب مختلف که بی ضرر نیست، اما سود چندانی هم نخواهد داشت. (مسئله) هویت نشریه را تعیین می‎کند و نسبت به موضوعی اعلام موقعیت می‎کند.

موضوع محوری مورد نظر ما همان گفتمان بینا فرهنگی است که مدار تولید، توزیع و مصرف را نشان می‎دهد. نه مولفان سر خود موضوعی را برای نشر انتخاب می‎کنند و نه فعالان عرصه اقتصاد نشر بی جهت سراغ موضوعی خاص می‎روند. مادام که مخاطب موضوعی نباشد، کمتر کتابی در آن عرصه تالیف می‎شود. در نگاهی کلی به روزگار معاصر می‎بینیم دهه به دهه گروهی از کتاب‎ها بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال در روزگار پهلوی اول، گفتمان غالب نشر، کتاب‎های تاریخی معطوف به ایران باستان را پی می‎گرفت. حاصل سخن اگر این باشد که متون تاریخی در افقی تاریخی متولد می‎شوند و فهم این افق تاریخی با تحلیل روند تولید و توزیع و مصرف کتاب‎های تاریخی نیز ممکن است. بنا داریم در بخشی از شماره‎های آتی نشریه حاضر به این موضوع بپردازیم.» (همان، صص۳و۴)

فصلنامه نقد کتاب تاریخ، یکی از نشریات معتبر فعلی در عرصه علم تاریخ است که طی اندک مدتی که از انتشار آن می‎گذرد، مقاله‎های مناسب و مفیدی را در عرصه نقد و بررسی کتاب‎های تاریخی به پژوهشگران و مورخان تاریخ ارائه کرده است. با امید به اینکه خط مشی فصنامه مورد بحث به همان شیوه و در همان مدار ادامه یابد، در خصوص سخنان سردبیر آن نشریه که در سطور فوق، بخش‎هائی از آن نقل شد، می باید به این نکته اشاره کرد دیدگاهی که محور و شاکله‎اش بر « روند تولید و توزیع و مصرف کتاب‎های تاریخی» شکل بگیرد، به هر حال نمی‎تواند نتیجه ای علمی به دنبال داشته باشد. انتخاب دست‎چین شده نویسنده‎ها، کتاب‎های قابل نقد و …… به بهانه بازار و آمار و خرید و فروش و و….. شاخص‎های اقتصادی، امری چندان مستحسن در رابطه با یک مقوله و موضوع علمی نیست. مگر اینکه در دیدگاهی که به دنبال چنین شاخص‎هائی در چاپ و نشر یک مجله در زمینه تاریخ است، تاریخ اساسا علم نباشد. این یک بحثی در خور تامل و بسیار جدی است، اگر فصلنامه مورد بحث خصوصی محسوب می شد، بر آن حرجی نبود که چه چیزی چاپ کرده و یا با کدام دیدگاه نویسندگان، موضوع‎های قابل چاپ و کتاب‎های قابل طرح انتخاب می شوند؛ ولی وقتی یک نشریه ای وابسته به دولت بوده و به هر طریقی از بودجه و امکانات دولتی استفاده می‎کند، رعایت برخی ملاحضات و شئونات یک نشریه علمی تخصصی در آن، ضروری است.

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “فصلنامه نقد کتاب تاریخ”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *