ماجرای اخاذی رئیس نقاره‎خانه تهران از نوازندگان زن (مطرب‎های زنانه) در دوره مشروطیت

نوازندگان و خوانندگان زن در ایران از جمله موضوع‎ها و مسائل پنهان مانده در لایه‎های حساسیت‎های فرهنگی، مذهبی و سنتی در ایران هستند که علیرغم حضور همیشگی آنها در مراسم‎های جشن و سرور طبقات مختلف اجتماعی، باز هم به دلیل همان حساسیت‎ها، کمتر سخنی از آنان در منابع تاریخی وده و مدارک و منابع پیرامون فعالیت‎شان بسیار اندک می‎باشد. به همین مناسبت گزارشی از نظمیه تهران در نخستین سال‎های پیروزی انقلاب مشروطه ( حدود ۱۱۰ سال پیش) از اجحاف وارد آمده بر زنان نوازنده در تهران ارائه می‎شود.

ماجرا از آنجائی آغاز می‎شود که رئیس نقاره‎خانه تهران که احتمالا خود را مسئول نوازندگان و اهل موسیقی در آن شهر می‎دانست، از تازه کاری مقامات مشورطه خواه سوء‎استفاده کرده و درصدد مال‎اندوزی از طریق اخاذی از نوازندگان زن یا به تعبیر آن زمان، مطربه‎های زنانه برآمده و به بهانه متشکل کردن‎شان و اجازه فعالیت دادن به آنها، خواهان دریافت مبالغی از گروه‎های نوازنده زنانه در شهر تهران شد. اما شفافیت حاکم بر فضای سیاسی و اجتماعی آن روزگار در ایران سبب شد که بلافاصله خبر چنین اقدامی به نظمیه (شهربانی) تهران رسیده و با دخالت مقامات شهربانی، ترفند رئیس نقاره خانه نقش بر آب گشت.

آنچه در این میان خیلی جالب است استدلالات مقام نظمیه (شهربانی) برای احضار و منع رئیس نقاره‎خانه از اخاذی از نوازندگان زن است. مقام نظمیه با تاکید بر اینکه « فعالیت این فعل حرام و موجب بد نامی» است، تنها نظمیه را محق به گرفتن پول از نوازندگان معرفی کرده و به دلیل عدم داشتن عزمی در نظمیه برای اخذ پول، پرونده را می‎بندد. بدین ترتیب اصل موضوع که همانا گرفتن «وجوهات از نوازندگان زن» البته به طریق غیرقانونی است، نفی نشده و تنها مرجع دریافت پول، از رئیس نقاره‎خانه به رئیس نظمیه تغییر پیدا می‎کند. این پرده‎ای از سرگذشت غمبار هنرمندان موسیقی و نوازندگان (زن و مرد) در ایران در قرون و ایام گذشته است.

                                                                             مسعود کوهستانی نژاد

« راپرتی به اداره تفتیش [نظمیه تهران] رسید که حسین‎خان رئیس نقاره‎خانه، تمام مطربه زنانه را جمع‎آوری کرده و پیشنهاد به آنها کرده که ده دسته از میان شماها به درجه انتخاب و معرفی می‎نمایم و ضمنا در ماه دویست و پنجاه تومان ماهانه برای مخارج، از شماها دریافت می‎کنم.

آنها [مطربه‎های زنانه] هم مطالب درخواستی [او را] پذیرفته و د[حسین خان] درصدد [تهیه] نوشته با مهر بوده که از آنها اخذ نماید.

از طرف اداره تفتیش حسین‎خان را احضار نموده و کاملا تقبیح و تفضیح این عمل که فعالیت این فعل حرام و موجب بد نامی است [را به او] حالی کرده و در اجرای مقاصد او، التزامی [از او] گرفته که ابدا این گونه بنیچه‎بندی و مالیات را نگیرد و به هیچ وجه من‎الوجوه حق ماهانه گرفتن از طایفه اناثیه نداشته باشد. زیرا که این مطلب در نزد عوام‎الناس توضیح نمی‎کند که مالیات آنها از طرف نقارخانه است، بلکه [عوام‎الناس فکر می‎کنند] از طرف ادارة نظمیه به خرج می‎رود. در صورتی که این شکل مالیات از این اشخاص گرفتن، فعلا در ادارة نظمیه موقوف و متروک است.»

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “ماجرای اخاذی رئیس نقاره‎خانه تهران از نوازندگان زن (مطرب‎های زنانه) در دوره مشروطیت”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *