مهاجرت زنان ایرانی به هندوستان و عثمانی و عوارض آن دراواسط دوره قاجار

در جریان موج مهاجرت عظیم ایرانیان به خارج از کشور در دوره قاجار که منجر به ایجاد و تقویت گسترده کلنی‎های ایرانی‎نشین در کشورهای همسایه، منطقه و حتی شبه قاره هند شد، نکته‎ای کمتر دیده شده، مهاجرت زنان تنها به خارج برای کسب درآمد و شغل در آن سرزمین‎ها است. موضوعی که در بسیاری از شهرهای کشورهای مزبور و به ویژه شهرهای مجاور مرزهای دیده شده  و به دلایلی چند و احتمالا از جمله به دلیل تبعات اجتماعی، معمولا مسکوت گذارده شده و عامدانه به آن بی‎توجهی می‎شد. در معدود گزارش‎های موجود در این زمینه، شاهد سخن گفتن از مهاجرت گسترده این گونه زنان به کشورهای دیگر و درخواست پیرامون لزوم ممانعت دولت از مهاجرت زنان تنهای ایرانی به خارج هستیم. طبعا علل و عوامل به وجود آمدن چنین پدیده‎ای، بسیار ریشه‎دارتر از «عدم توجه دولت» است و طبعا ممانعت دولت نیز نمی‎توانست تاثیری جدی در این زمینه داشته باشد. از جمله گزارش‎های مذکور، متن ذیل است که در اواسط دوره ناصرالدین‎شاه تهیه شده و در آن به صراحت در مورد پدیده مورد بحث، سخن گفته شده است:

                                                                             مسعود کوهستانی نژاد

« به موجب کاغذی که از بمبئی به امضای چند نفر از هموطنان معتبر مقیمین آنجا رسیده است، چندی است که از بنادر فارس بعض زنان بی‎صاحب و بی‎عفت به ممالک هندوستان [پا] گذاشته و به مناسبت آزادی در حرکات، درمواقع ناشایست اقامت گزیده و به کارهایی اقدام می‎کنند که موجب سرافکندگی ملت است و تفضیلی در این باب [است] که از ذکر آن، علاوه بر اینکه ما را شرم می‎آید، از شنیدن آن نیز موی در تن غیرتمندان ملت راست خواهد شد.

راستی این یکی جای افسوس است. چیزی که در نزد ملل سایره مدار افتخار ما ایرانیان بود، همین غیرتمندی مردان و عفت و عصمت زنان بود. افسوس که آن هم بدین وسایط از میان رفته، به شومی چند تن، هبا و هدر گشته و در ممالک خارجه تا این پایه بدنامی بار می‎آورد.

به اعتقاد ما سبب وقوع این همه حالات ناگوار، بی‎نظمی امور سرحدات و بی‎مبالاتی سرحدداران و عدم اعتنای ایشان به این عوالم است. چه هموطنان محترم مقیمین بغداد و بصره نیز پیشتر امثال این شکایات را نوشته بودند که آن وقت به پاره‎ای ملاحضات، نخواستیم که این گونه تفضیلات نوشته شود. ولی اکنون را می‎بینم که ان ملاحضات نارسا بود. عجالتا از مقرب‎الخاقان آقای حاجی میرزا حسن‎خان که کارپردازی اول بصره تازه به عهدة کفالت ایشان شده و خود از مامورین غیرتمند سفارت سنیه کبری است، خواهشمندیم که هر گاه این گونه ناملایمات در آنجا نیز هست، به طرد و نفی آنان [زنان] همت فرموده، تدبیری هم به کار ببرند که برای آینده نیز جلوی این حالات ناگوار بسته گردد و عبور این گونه زنان بی‎صاحب را نیز از بصره به سوی هندوستان غدقن نمایند. تا بلکه بدین وسیله نام نیکی از ایشان در آن صفحات باقی بماند.

به هر حال امیدواریم در امور سرحدات نظم متینی داده شود که زن و مرد و خرد و بزرگ ملت سمله السلام به ممالک خارجه نریزند که سبب ویرانی ملک و تناقص تناسل و پراکندگی ملت و ظهور این گونه حالات ناگوار شوند.»

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “مهاجرت زنان ایرانی به هندوستان و عثمانی و عوارض آن دراواسط دوره قاجار”

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *