نمایش انجمن مرکزی صهیونیست در تهران و نکاتی پیرامون آن سال 1298/ 1337 قمری

قرن نوزدهم، قرن پدیداری جنبش‎های ناسیونالیستی و ناسینونالیستی- مذهبی در سرتاسر جهان و از جمله در خاورمیانه است. جنبش‎هائی که به فراخوار حال و پشتوانه‎های مالی، اعتقادی، میزان همبستگی درونی، میزان ارتباط و تامل با قدرت‎های مسلط سیاسی اروپائی و آمریکائی در آن دوران، فعالیت خود را رشد و گسترش دادند. وقوع جنگ جهانی اول و تضعیف قدرت‎ها و دولت‎های مسلط بر جهان که به شدت با یکدیگر درگیر شده بودند، فرصت مناسبی را برای رهبران آن جنبش‎ها و برداشتن قدم‎های جدی‎تر برای نیل به اهداف‎شان فراهم کرد. خاورمیانه نیز همچون دیگر مناطف جهان درگیر با جنبش‎های مذکور بود و در هر گوشه و کنار آن، جمعیتی با پشتوانه قرار دادن پیشینه قومی، همبستگی دینی و مذهبی، مدعی استقلال و برخوداری از حق تعیین سرنوشتشان شدند. از جمله آنان جنبش صهیونیستی بود که به سرعت دست به کار شده و با استفاده از ابزارهای مختلفی که در اختیار داشت، فعالیت خود را برای تحقق اهداف آن انجمن، در کشورهای مختلف و به ویژه سرزمین‎ها و کشورهای خاورمیانه، آغاز کرد.

هنوز اندک زمانی از صدور اعلامیه بالفور وزیر خارجه بریتانیا در مورد به رسمیت شناختن تشکیل سرزمین ملی یهود در اراضی فلسطین در نوامبر ۱۹۱۷/ آبان ۱۲۹۶/ صفر ۱۳۳۶ قمری نگذشته بود که گزارش‎هائی از فعالیت انجمن صهیونیستی در ایران منتشر شد. در گام نخست و به منظور جا انداختن فعالیت آن انجمن در ایران، تقویت فعالیت مدرسه آلیانس اسرائیلیت و نیز انجام مجموعه‎ای از فعالیت‎های اجتماعی و فرهنگی، مورد توجه مدیریت انجمن قرار گرفت. در این راستا اقداماتی از سوی  انجمن صهیونیستی در شهرهای مختلف ایران و به ویژه تهران انجام شد که نمونه‎ای از آنها، برگزاری تاتری در مدرسه آلیانس اسرائیلیت تهران در اواسط سال ۱۳۳۷ قمری/ اوایل ۱۲۹۸/ ۱۹۱۹ است. برگزاری تاتر، همراه با اجرای مراسمی بود که در آن، سخنران مراسم نکات بسیار جالبی را در مورد اهداف انجمن صهیونیستی در ایرانِ آن ایام بیان کرد. نخست بخوانیم گزارش کوتاهی از ان مراسم را که در همان زمان تهیه شده بود:

«                                                                                             تاتر بنی‎اسرائیلی‎ها

شب جمعه گذشته تاتر اخلاقی که انجمن مرکزی صهیونیستهای تهران به منفعت معارف بنیاسرائیلیها در مدرسه آلیانس اسرائیلیت تاسیس کرده بود، نمایش داده شد و در مقدمه آن نطق بلیغی دائر به لزوم صمیمت و خدمت کلیمیها به وطن خود ایران و حفظ روابط صمیمانه با سایر هموطنان ایرانی خود ایراد نموده و در خاتمه شرحی از توجهات دولت و جدیت مقامات رسمی واشخاص منورالفکر دررعایت و احترام حدود و حقوق مدنی و مذهبی بنی اسرائیل دراقطاع مملکت بیان نموده و خاطر عامه را متذکر شدند که ترقی مملکت و سعادت ساکنین این سرزمین بدون مراعات ملیت و مذهب و موکول به وحدت نظر و کوششی است که تمام عناصر مملکت بایستی در راه خدمت و ترقی خود بنمایند و سپس نمایش مزبور با طرز بس جالب توجهی در چندین پرده خاتمه یافت.»

کاملا آشکار است که بیان سخنان فوق از جانب نماینده انجمن صهیونیستی ایران در سال ۱۲۹۸/ ۱۹۱۹ با هدف جلوگیری از ایجاد حساسیت بین ایرانیان و از جمله ایرانیان یهودی، در قبال فعالیت آن انجمن بیان شده بود. انجمن صهیونیستی نه تنها در ایران بلکه در سراسر دنیا با هدف تشکیل دولت ملی یهود به وجود آمده و فعالیت آن نیز، در همان راستا بود، اما لزوما نظرات ان انجمن، همان نظرات یهودیان ساکن در کشورهای مختلف نبوده و طبعا بسیاری از یهودیان مذکور نظرات و عقایدی متفاوت با انجمن صهیونیستی داشتند. بدین لحاظ سخنران مراسم مذکور به گونه‎ای رفتار می‎کند که نه تنها ایرانیان یهودی را دچار حساسیت ننماید، بلکه ایرانیان و بخصوص مسلمانان وشیعیان را دچار حساسیت به فعالیت آن انجمن نکند. در طول سال‎های بعد نیز چنین رفتارهائی از جانب مدیران آن انجمن در ایران  با موفقیت انجام شد. به نحوی که تا مدت‎های مدیدی، رهبران ، مقامات ، متفکران و فعالین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانی نیز توجه جدی به اهداف آن انجمن نکرده و در نتیجه نگرش و نظریات خاصی پیرامون فعالیت‎های آن انجمن از خود بیان نکردند.

اما سئوال بسیار مهم دیگری که در اینجا می‎توان مطرح کرد این است که آیا « عدم توجه متفکرین و فعالین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ایرانی به موضوع فعالیت انجمن صهیونیستی در ایران تا حدود نیمه اول قرن بیستم»، تنها به دلیل « نحوه رفتار مدیران و دست‎اندرکاران آن انجمن در ایران» بوده و یا می‎تواند علت مهمتری نیز داشته باشد. بررسی این موضوع که یک موضوع تاریخی و نه سیاسی است، نیازمند بررسی بسیار دقیق گزارش‎ها و مدارک موجود از فعالیت انجمن صهیونیستی و پیامدهای آن فعالیت در ایران و بررسی دقیق و بی‎طرفانه نحوه برخورد و عملکرد ایرانیان (اعم از اندیشمندان، سیاستمداران، روحانیت و فعالین سیاسی، اجتماعی و فرهنگی) با آن در طول نیمه اول قرن بیستم است که این موضوع را می‎توان در مناسبت‎های دیگر مورد توجه و بررسی قرار داد.

                                                                                                                                                                                                         مسعود کوهستانی نژاد

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “نمایش انجمن مرکزی صهیونیست در تهران و نکاتی پیرامون آن سال ۱۲۹۸/ ۱۳۳۷ قمری”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *