گزارش و تحلیلی بر نخستین اعتصاب معلمین زن در ایران در افزون بر نود سال پیش

هنوز دیرگاهی از پایه‎گذاری نخستین خشت‎های تجدید بنای دولت شبه مدرن در ایران در خلال عصر اصلاحات وثوق‎الدوله‎ای نگذشته بود که موانع ساختاری و بنیادی نهفته در روند اصلاحات مذکور آشکار شده و ناتونی دستگاه‎ها و ادارات دولتی از انجام وظایف و تعهدات‎شان به سرعت آشکار گشت. درگیری‎ها و بحران‎های شدید سیاسی موجود در جامعه ایران در حدود سال‎های ۱۳۰۰- ۱۳۰۵ نیز ناتوانی و ضعف دولت ایران (به مفهوم عام) را برای اجرای هرگونه اصلاحات بنیادی، بیش از پیش آشکار ساخت. در مواجهه با چنین وضعیتی، گروه‎های مختلف اجتماعی، واکنش‎های متفاوتی را از خود نشان دادند که از جمله آنها، اعتصاب افراد شاغل در ادارات دولتی بود. معلمین شاغل در مدارس نه چندان زیاد دولتی نیز که با نابهنجاری‎های موجود در سیستم دولتی به خوبی آشنا بوده و از آن بابت، سختی‎های زیادی را متحمل می‎شدند. به عنوان آخرین پاسخ به فشارهای وارد شده، راهی جز اعتصاب و عدم حضور در کلاس های درس را نداشتند. به همین سبب در طول سال‎های ۱۲۹۷- ۱۳۰۵ چند مورد اعتصاب معلمین مرد در تهران و شهرستان‎ها اتفاق افتاد. اما در مورد معلمین زن مدارس دولتی که به نوبه خود، به همان ترتیب تحت فشار بودند، توسل به اعتصاب، با توجه به فضای فرهنگی و اجتمعی حاکم بر ایران آن روزگار، راهکاری دور از ذهن می‎آمد. تا اینکه بالاخره فشار بر معلمین زن مدارس دولتی نیز آنقدر زیاد شد که تصمیم به انجام اعتصاب گرفتند. متن ذیل گزارش حسی از احتمالا یکی از معلمین زن شرکت کننده در نخستین اعتصاب معلمین زن می‎باشد که در همان هنگام و احتمالا به فاصله دو یا سه روز بعد از اعتصاب، نوشته شده است.

اما گزارش ذیل از جهت مبارزات زنان و روند حضور آنان در تحولات اجتماعی نیز بسیار ارزشمند و مهم است. زن به عنوان یک نیروی کاری و دارای جایگاه مشخص اجتماعی به عنوان تامین‎کننده نیازهای مادی خانواده خود، به شمار آمده و به رسمیت شناخته شده بود و این موضوع در تحلیل وضعیت اجتماعی جامعه ایرانِ صد سال پیش اهمیت بسیاری دارد.

                                                                   مسعود کوهستانی نژاد

                                            [اعتصاب معلمین زن]

«دیروز واقعة بی‎نظیری در تهران اتفاق افتاد که از لحاظ عبرت و تنبه حساسین، قابل توجه است.

تصور نمیرفت که جامعة زن‎های معلمه که در مدارس نسوان مشغول تعلیم و تربیت دختران مملکت هستند از پریشانی و بدبختی عصبانی شده، گرو نمایند! ولی متاسفانه دوام بدبختی، تعویق پنج ماهه حقوق، تصادف با نوروز، فشار یک زندگانی تلخ، طوری نبود که قلوب حساس و پر اضطراب معلمات مدارس را طاقت تحمل باشد.

مدارس زنانه هنوز حقوق برج عقرب را دریافت ننموده‎اند. در هفته قبل عده‎ای از آنها به وزارت معارف رفته و بدون درنگ شنیده‎اند که الساعه مامور پرداخت در مدارس شما مشغول دادن حقوق است. با این بشارت، خیلی گرم و نرم زن‎های بدبخت خیال کردند که انشاء‎الله راست است. به مدارس برگشتند، دیدند همه چیز در مدرسه هست جز مامور پرداخت و پول!

مرتبة دیگر به وزارت‎خانه مراجعه [کرده] و دوباره سند کتبی به آنان داده شد و با هر دو سند تخلف به عمل آمد!

اخیرا از همه چیز یقین‎تر این بود که شنبه دیروز به مدارس نسوان حقوق خواهند داد. صبح شنبه تا دو به ظهر انتظار کشیدند، چیزی نشد. این بود که اعضای مدارس نسوان به هیات اجتماعیه راه [اداره] معارف را پیش گرفتند. خانم‎ها به وزارت معارف رسیده به اتاق مدیر کل رفته و او را از اتاق ……… [در اصل نقطه چین] کردند و روی هم رفته در اغلب اتاق‎های وزارت بلوا و داد و فریاد راه انداختند.

این قیام از طبقة منورة نسوان مرکز بر علیه اوضاع کنونی وزارت معارف و روی هم رفته هیجان شدیدی که از فرط بدبختی به معلمین ومعلمات دست داده است، زمینه یک شورش بزرگی را فراهم آورده است. بدبختی زن‎های معلمه و مردان معلم به قدری زیاد است که فقط یک اقدام اساسی می‎تواند آن را رفع نماید و امیدواریم هجوم سیاه پوشان، طلیعة موفقیت و رفع بدبختی باشد.

                                                   د. س عضو جمعیت انقلاب معارف»

همچنین ر.ک: ماجرای  اخاذی رئیس نقاره‎خانه تهران  از نوازندگان زن (مطرب‎های زنانه) در دوره مشروطیت

تگ ها

همچنین شاید اینها نیز مورد پسند شما باشند

0 دیدگاه در “گزارش و تحلیلی بر نخستین اعتصاب معلمین زن در ایران در افزون بر نود سال پیش”

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *